Symfonia pochodząca z czasów romantyzmu

Symfonia to utwór orkiestrowy, który jako gatunek muzyczny powstał w epoce klasycyzmu. Nie jest trudno domyślić się, że spowodowało to, iż utwór ten został odpowiednio opisany. Zgodnie z duchem klasycyzmu powinien więc posiadać odpowiednie cechy, być uporządkowany. Jednak wraz z nastaniem epoki romantyzmu, zmienił się nieco także charakter symfonii. Gatunek ten stał się swego rodzaju spotkaniem charakterystycznej dla romantyzmu ekspresyjności, tendencji do opowiadania pewnych historii z klasycystyczna formą. W rezultacie symfonia wciąż składająca się z czterech posiadających odpowiedni charakter części, zyskała tak zwany program, czyli właśnie pewną pozamuzyczną, a bardziej literacką historię, która powinna opowiadać. Ponadto rozbudowano także samą formę symfonii, wykorzystano jeszcze bardziej możliwości, jakie daje wykonywanie tego utworu przez orkiestry. Z czasów romantyzmu pochodzą między innymi wybitne utwory tak wielkich kompozytorów jak Schuman, Schubert, Brahms czy Czajkowski. To dzięki nim gatunek ten do dziś charakteryzuje się bardzo dużą ekspresyjnością. Z tego okresu pochodzą też trwające kilkadziesiąt minut charakterystyczne symfonie Mahlera, który z ogromna lekkością traktował tradycyjny podział na cztery części. Co ciekawe, utwory tego kompozytora słyną również z faktu, że orkiestra, która miała je wykonywać była tak duża, iż nie mieściła się scenie.

Najważniejsze cechy klasycznej formy symfonii

Symfonia jako samodzielny gatunek muzyczny wyodrębniła się z tak zwanej uwertury włoskiej, która stanowiła wykonywany przez orkiestrę wstęp do oratorium lub opery. W osiemnastym wieku gatunek ten zyskał już konkretną, opisaną i odpowiednio sklasyfikowaną formę. Główną jej cechą był podział na cztery następujące po sobie części. Pierwsza z nich była szybka, utrzymana w formie sonaty. Drugą zazwyczaj stanowiła pieśń wykonywana dużo wolniej. Kolejna część miała charakter taneczny i zazwyczaj była menuetem. Czwartą i ostatnią część stanowiło często rondo, wykonywane również szybko. W momencie powstania klasycznej symfonii musiały także zostać ustalone zasady dotyczące wykonującej ją orkiestry. To właśnie w osiemnastym wieku ustalono ostateczny skład orkiestry klasycznej, dla której symfonia stała się utworem reprezentacyjnym. W epoce klasycyzmu symfonia stała się więc najpopularniejszym i jednocześnie najważniejszym gatunkiem wykonywanym przez orkiestrę. Trzeba jednak pamiętać, że na przestrzeni wieków gatunek ten przechodził pewne przeobrażenia. Klasyczny model typowej symfonii przejęli na przykład Mozart czy Haydn, jednak ściśle określone wytyczne jej tworzenia połączyli z własną koncepcją. Haydn tworzył na przykład sonaty, w których przewija się motyw muzyki i tańców ludowych. Mozart zaś w swoich utworach wykorzystywał popularny we Francji styl galant.

Z czego powstała symfonia jako gatunek muzyczny?

Obecnie symfonia jest tym gatunkiem muzyki poważnej, który zna chyba każdy. Niewątpliwie duży wpływ ma na to fakt, że fragment właśnie tego typu utworu, IX Symfonii Beethovena zna obecnie każdy obywatel Zjednoczonej Europy. Jednak symfonia to gatunek muzyczny znany także dlatego, że jest chyba jednym z najbardziej wymagających oraz ukazujących pełen kunszt orkiestry. Utwory te zaczęły pojawiać się w osiemnastym wieku. Nie mają więc bardzo długiej tradycji w historii muzyki. Podstawą, na jakiej wyrosły stanowiły sonaty, czyli utwory stosunkowo podobne, ale wykonywane przez jeden lub kilka instrumentów. Do prawidłowego wykonania sonaty nie jest jednak potrzebna cała orkiestra. Po raz pierwszy utwory, które przypominają klasyczne symfonie pojawiły się we Włoszech w drugiej połowie wieku siedemnastego. Były to swego rodzaju wstępy wykonywane przez orkiestrę przed operą. Te uwertury miały określony układ części. Zaczynały się od fragmentu szybkiego, po którym następował wolniejszy, by potem znowu zakończyć się szybszym. Te uwertury określano mianem simfonia, co dało początek współcześnie używanej nazwie tego gatunku muzycznego, który w pełni rozwinął się dopiero w kolejnym stuleciu, kiedy zyskał już formę zupełnie samodzielnego utworu o określonej tematyce. Dodatkowo symfonie wyróżniał fakt, że opowiadały pewną pozamuzyczną, literacką historię.

Najwybitniejsi twórcy znanych symfonii

Symfonia to gatunek muzyczny, który powstał blisko dwieście lat temu. Największą popularność zyskał pod koniec osiemnastego wieku oraz na początku wieku dziewiętnastego. To właśnie z tego okresu pochodzą najbardziej znane klasyczne symfonie. Wśród nich wymienić wart choćby IX Symfonię Beethovena. Jest to utwór, którego fragment potrafią zanucić obecnie niemal wszyscy. Jest to możliwe za sprawą tego, że jedna z części właśnie tej symfonii została uznana za hymn Unii Europejskiej i w świadomości społecznej stała się pewnym symbolem zjednoczonej Europy. Jednak Beethoven, choć był niewątpliwie wybitnym twórcą wielu symfonii, który w swoim artystycznym dorobku ma takich utworów dziewięć, nie był najbardziej znanym twórcą tego gatunku muzycznego. Najwięcej utworów tego typu napisał Haydn. Spod jego pióra wyszło ponad sto utworów skomponowanych na orkiestrę i składających się z czterech charakterystycznych części. Równie znanym twórcą symfonii był Mozart. Artysta ten napisał w sumie aż sześćdziesiąt osiem utworów, choć do naszych czasów przetrwało jedynie czterdzieści jeden. Reszta zachowała się wyłącznie we fragmentach, co uniemożliwia ich współczesne wykonanie. Znakomitymi twórcami symfonii byli także Mahler, Schubert oraz Berlioz i Czajkowski. Wśród polskich kompozytorów tworzeniem tego typu utworów zasłynęli między innymi Szymanowski oraz Lutosławski.

Utwór trudny dla muzyków i kompozytora

Są tacy, dla których gra na jakimkolwiek instrumencie wydaje się być sztuką bardzo trudną. Są jednak i tacy, którzy charakteryzują się ogromnym talentem muzycznym. Ci ludzie często swoje życie wiążą właśnie z graniem. Jak wiadomo jednak każdy muzyk staje czasem przed łatwiejszymi i trudniejszymi zadaniami. Do tych ostatnich z pewnością należy wykonanie, wraz z całą orkiestra symfonii. Jest to ten gatunek muzyczny, który uznawany jest za najtrudniejszy do skomponowania, ale i do wykonania. Trudno się temu dziwić, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że symfonia jest utworem muzycznym, który wykonywany jest przez co najmniej kilkanaście osób grających na różnych instrumentach jednocześnie. To oczywiście wiąże się z koniecznością odpowiedniego wyobrażenia sobie przez kompozytora poszczególnych dźwięków i tego, w jaki sposób będą brzmiały równocześnie. Jednak trzeba także pamiętać o tym, że osoby wykonujące symfonie również muszą mieć naprawdę duży talent. Jedną z cech tego gatunku muzycznego jest to, że całe wykonanie zależy od wszystkich, bez wyjątku, muzyków grających w orkiestrze. Jeśli choć jeden z nich spóźni się ze swoją partią lub zagra nieczysto, cały utwór przestanie być harmonijny. Dlatego właśnie wykonanie symfonii jest wyzwaniem dla każdego muzyka oraz dla kierującego orkiestrą dyrygenta.

Największe wyzwanie każdego kompozytora

Muzyka wciąż jest tworzona. Obecnie właściwie trudno jest wyobrazić sobie świat bez jakichkolwiek dźwięków. Utwory muzyczne różnego typu atakują nas niemal zewsząd. Słychać je w radiu, na ulicy, w supermarkecie. Osobną kategorię stanowi muzyka filmowa oraz muzyka poważna lub klasyczna. Choć te ostatnie mają stanowczo mniej fanów niż utwory popularne, z pewnością wymagają największego talentu i kunsztu od ich twórców. Każdy szanujący się kompozytor zdaje sobie zresztą sprawę z faktu, że jednym z największych muzycznych wyzwań jest skomponowanie symfonii. Dzieje się tak, ponieważ gatunek ten wymaga od swoich twórców ogromnego talentu. Muszą oni posiadać przede wszystkim bardzo dobrą wyobraźnie muzyczną, która pozwala na wyczucie, w jaki sposób dane dźwięki wydawane przez kilka różnych instrumentów naraz, będą współbrzmiały ze sobą. A to jak wiadomo wcale nie jest proste. D tego dochodzi oczywiście fakt, że symfonia powinna składać się z konkretnych czterech części, które różnią się między sobą przede wszystkim tempem wykonywania oraz charakterem. Ponadto cały utwór powinien opowiadać jakaś historię, mieć tak zwany program, pewne motywy czy też tematy przewodnie. Ponadto każda nowa symfonia powinna wnosić do historii muzyki coś nowego. Osiągniecie tego efektu nie jest łatwe choćby dlatego, że do tej pory powstało już wiele dzieł realizujących ten gatunek muzyczny.

Reprezentacyjny gatunek muzyki orkiestrowej

W dzisiejszych czasach coraz mniej osób odwiedza filharmonię. Muzyka klasyczna przestała być popularna, ponieważ mało kto ma obecnie czas na chwilę oddechu, zatrzymania i kontemplowania wybranego koncertu. A jednak wciąż są ludzie, którzy w słuchaniu różnych klasycznych utworów odnajdują ogromną przyjemność. To właśnie oni są odbiorcami zarówno płyt z muzyką poważną, jak i koncertów granych przez funkcjonujące w ich okolicy orkiestry. Oczywiście każdy z tych melomanów ma swoje ulubione gatunki muzyczne czy kompozytorów. Wszyscy jednak muszą przyznać, że reprezentacyjnym gatunkiem wykonywanym przez orkiestry jest symfonia. Jest tak przede wszystkim dlatego, że to właśnie utwory muzyczne tego typu dają zarówno kompozytorowi jak i dyrygentowi oraz poszczególnych członkom orkiestry możliwość przysłowiowego rozwinięcia skrzydeł, lub mówiąc językiem muzycznym, rozwinięcia pełnej kolorystyki orkiestrowej. W praktyce oznacza to przede wszystkim wykorzystanie możliwości poszczególnych instrumentów i połączenie ich w taki sposób, by wszystkie wydawane w danym momencie dźwięki tworzyły spójną, harmonijna całość. Jednocześnie pamiętać trzeba, że choć symfonia jest utworem stosunkowo długim, nie może być nudna. Jest to zasługą faktu, że klasyczny utwór tego typu składać się powinien z czterech, wyraźnie różniących się od siebie części.

Jeden z najtrudniejszych gatunków muzycznych

W każdej dziedzinie sztuki odnaleźć można takie formy, które wydają się łatwiejsze i trudniejsze w tworzeniu czy wykonywaniu. Zasada ta dotyczy oczywiście także muzyki. Tutaj mówi się o gatunkach muzycznych, które są stosunkowo proste oraz o takich, które wymagają zarówno od kompozytora, jak i od muzyka grającego je ogromnego talentu. Do takich z pewnością zaliczyć można symfonie. Są to takie utwór muzyczne, do których wykonania potrzebna jest cała orkiestra. A to oznacza, że osoby, które je skomponowały musiały mieć fenomenalny słuch i wyobraźnie muzyczną. Bo przecież napisanie takiego utworu to nie tylko zapisanie w formie nutowej jakiejś wybranej melodii. Trzeba tutaj skonstruować cały utwór w taki sposób, by partie grane przez odpowiednie instrumenty, były ze sobą harmonijnie połączone, odpowiednio współbrzmiały, dając efekt miły dla ucha słuchacza. Nic więc dziwnego, że napisanie takiego utworu jest bardzo pracochłonne. Zwłaszcza, że w swojej tradycyjnej formie powinien się on składać z czterech następujących po sobie części, które łączy przede wszystkim opowiadana za pomocą muzyki historia. Jednak trzeba pamiętać ,że symfonia wymaga talentu także od wykonujących go muzyków, z których każdy powinien swoją partię zagrać w sposób idealny. Tylko w ten sposób cały utwór muzyczny nie zostanie popsuty, a wysiłek wszystkich członków orkiestry nie pójdzie na marne.

Cztery charakterystyczne części symfonii

Symfonia to gatunek muzyczny, który wywodzi się z osiemnastego wieku. Jest to utwór wyrosły na gruncie sonaty, jednak jego główną cechą charakterystyczna jest to, że wykonywany jest przez cała orkiestrę. Oznacza to oczywiście, że napisanie takiej symfonii jest bardzo trudnym zadaniem dla kompozytora. Tym bardziej, że klasyczna odmiana tego gatunku muzycznego powinna mieć ściśle określoną budowę. Charakteryzuje się ona tym, że występują w niej ułożone w odpowiedni sposób części. Cały utwór rozpoczyna się fragmentem granym stosunkowo szybko. Najczęściej przyjmuje on formę własne sonaty. Później następuje część wolna. Tutaj ma się do czynienia z pieśnią albo wariacją. Po tym spokojniejszym fragmencie słuchacze atakowani są z kolei przez bardzo szybką część taneczną. Początkowo miała ona formę menueta, by później, za sprawą między innymi Beethovena, przyjąć formę jeszcze szybszego scherzo. Całość utworu kończy się częścią nieco spokojniejszą, ale równie żywo wykonywaną wariacją, rondem lub tak zwanym allegro sonatowym. Oczywiście taka budowa jest jedynie schematem, od którego z biegiem czasu było coraz więcej odstępstw. Zdarzało się, że symfonie miały mniej części, jak na przykład VIII symfonia Niedokończona Schuberta, która składa się tylko z dwóch następujących po sobie fragmentów lub pięcioczęściowa symfonia Berlioza.

Tradycyjny podział symfonii na cztery części

Jak wiadomo jednym z najbardziej wymagających, a przez to i swego rodzaju prestiżowych gatunków muzycznych jest symfonia. Jest to utwór, który może być wykonywany jedynie przez pełną orkiestrę. A to oznacza, że do jej wykonania potrzebnych jest przynajmniej kilkanaście instrumentów. Jest to oczywiście najbardziej znana i wyraźna cecha każdej symfonii. Jednak aby można było mówić właśnie o tym gatunku muzycznym, powinno być spełnionych jeszcze przynajmniej kilka warunków. Po pierwsze cały utwór powinien opowiadać pewną pozamuzyczną historię, czyli powinien zawierać tak zwaną warstwę literacką. Nic więc dziwnego, że dla wielu utworów tego typu inspiracją były właśnie dzieła literackie. Jednak nie jest to warunek konieczny. Kompozytor równie dobrze sam może wymyślić historię, którą chce opowiedzieć za pomocą dźwięków jakie wydobywają się z poszczególnych instrumentów. Główną cechą charakteryzującą symfonię jest jej podział na cztery części. Pierwsza to część wykonywana w szybkim tempie. Jest ona nazywana sonatową, bo przypomina właśnie tę formę muzyczną. Kolejna część jest wolna i nosi znamiona wariacji lub pieśni. Po niej następuje część bardzo szybka, taneczna, która w tradycyjnych symfoniach przyjmuje formę menueta lub scherzo. Na koniec znów jest część szybka, która może mieć formę wariacji, allegra lub ronda.

error: Content is protected !!